fbpx
Eyjan

Hvers vegna varð Hafnarfjörður ekki höfuðborg?

Egill Helgason
Þriðjudaginn 28. ágúst 2018 21:14

Ég var við upptökur í Byggðasafni Hafnarfjarðar. Myndin hangir þar uppi, hún sýnir Hafnarfjörð snemma á tuttugustu öld – ég hef ekki ártalið. Við sjáum að uppfyllingar hafa breytt bæjarstæðinu mikið. Þær juku rýmið en rufu um leið tengsl byggðarinnar við sjóinn – þar tapaðist talsverður þokki sem einkenndi Hafnarfjörð.

Líklega fer þetta safn framhjá flestum, en það er býsna myndarlegt. Stendur í gamla hjarta bæjarins, kjarninn í safninu er íbúðarhús Bjarna riddara Sívertsen og Rannveigar Filippusdóttir. Rannveig var ekkja þegar hún giftist Bjarna, talsvert yngri manni. Bjarna er minnst fyrir hvað hann var mikill athafnamaður, hafði löngum aðsetur í Kaupmannahöfn og var með skip í siglingum í Miðjarðarhafi. En víst er að Rannveig átti talsverðan hlut í að þetta viðskiptaveldi blómstraði.

Við vorum þarna að byrja upptökur á nýrri þáttaröð þar sem við njótum þekkingar Péturs H. Ármannssonar arkitekts. Köllum reyndar líka til sögufrótt fólk úr bæjunum sem við ætlum að fjalla um. Hafnfirðingurinn Jónatan Garðarsson var til dæmis með okkur í dag. Þættirnir eiga að fjalla um þróun byggðar, hús og skipulag, í þeim bæjum kringum landið sem eiga hvað mesta sögu. Og við byrjum semsagt í Hafnarfirði.

Ein spurningin sem þar vaknar er hvers vegna Hafnarfjörður varð ekki höfuðborg Íslands. Þetta var mikil höfn, miklu betri en í Reykjavík. Til Hafnarfjarðar sigldu skip frá mörgum löndum. Á 18. öld komu fram tillögur um að Hafnarfjörður yrði höfuðstaður landsins.

En svo varð ekki. Á því eru nokkrar skýringar. Það var bundið ákveðnum erfiðleikum að byggja í hrauninu sem teygir sig langleiðina niður í sjó í Hafnarfirði. Það var líklega erfiðara að afla vatns – og hið sama á við um eldsneyti. Í Reykjavík var gnægð af mó í mýrunum allt í kring. Og svo er það hlutur Skúla Magnússonar fógeta sem er réttnefndur faðir Reykjavíkur. Skúli beitti sér fyrir þilskipaútgerð í Hafnarfirði, en það var í Reykjavík að hann setti niður Innréttingar sínar – fyrsta vísinn að iðnaði á Íslandi.

Einu sinni var Hafnarfjörður kallaður kratabærinn. Alþýðuflokkurinn var þar við völd um langt skeið og setti mark sitt á bæjarlífið. Nú stjórnar Sjálfstæðisflokkurinn í Hafnarfirði. Gárungi sem ég hitti í Firðinum dag sagði að það skipti engu máli lengur í hvaða stjórnmálaflokki maður væri í bænum heldur væri aðalatriðið hvort maður væri í FH eða Haukum. Aðild að íþróttafélögunum og tryggð við þau skýrði helstu vendingar í bæjarpólitíkinni.

 

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Mest lesið

Ekki missa af

Eyjan
Fyrir 18 klukkutímum

Alvarlegar aðfinnslur gerðar á starfssemi Samgöngustofu: „Full þörf á að ljúka þessari vinnu“

Alvarlegar aðfinnslur gerðar á starfssemi Samgöngustofu: „Full þörf á að ljúka þessari vinnu“
Eyjan
Fyrir 20 klukkutímum

Sjálfstæðisflokkurinn vill einkavæða fríhöfnina í Leifsstöð

Sjálfstæðisflokkurinn vill einkavæða fríhöfnina í Leifsstöð
Eyjan
Fyrir 20 klukkutímum

Leiguverð í Reykjavík hærra en í höfuðborgum nágrannalanda

Leiguverð í Reykjavík hærra en í höfuðborgum nágrannalanda
Eyjan
Fyrir 2 dögum

Þetta er dýrasti þingflokkurinn

Þetta er dýrasti þingflokkurinn
Eyjan
Fyrir 2 dögum

Hin endalausu Brexit-vandræði

Hin endalausu Brexit-vandræði